Dit is het onderdeel waar mensen op afhaken. Niet omdat kanji onmogelijk zijn, maar omdat er te weinig eerlijk over gezegd wordt: hoeveel het er zijn, hoe lang het duurt, en wat u ervoor terugkrijgt.
Hoeveel zijn er eigenlijk
Het cijfer dat mensen afschrikt — tienduizenden — klopt en is tegelijk misleidend.
| Aantal | Wat het is |
|---|---|
| ruim 50.000 | Alle kanji die ooit zijn opgetekend, in de grootste woordenboeken. Niemand kent ze. |
| 2.136 | De jōyō kanji: de officiële lijst voor algemeen gebruik, in deze omvang vastgesteld in 2010. Kranten en overheidsteksten blijven er in principe binnen. |
| 1.026 | De kyōiku kanji: wat een Japans kind op de basisschool leert, verspreid over zes jaar. |
| ongeveer 300 | Genoeg om menukaarten, stationsborden en verpakkingen te ontcijferen. |
Dat laatste getal is het belangrijkste van dit artikel. Driehonderd tekens leveren onevenredig veel op, omdat de frequentieverdeling scheef is: een kleine kern komt overal terug.
Waarom een kanji geen plaatje is
De hardnekkigste denkfout is dat u tweeduizend losse tekeningen uit uw hoofd moet leren. Dat is niet zo. Kanji zijn samenstellingen, opgebouwd uit een beperkte set bouwstenen.
Neem 語 (go, «taal»). Links staat 言 — spreken. Rechtsboven 五 — vijf. Rechtsonder 口 — mond. Vijf monden die spreken: taal. Dat is geen officiële etymologie, maar het is een haak, en haken zijn wat u nodig hebt.
Die bouwstenen heten radicalen. Er zijn er ruim tweehonderd, en een stuk of vijftig doen het meeste werk. Wie ze kent, ziet in een onbekend teken opeens structuur in plaats van chaos.
| Radicaal | Betekenis | Komt terug in |
|---|---|---|
| 氵 | water | 海 zee, 湖 meer, 港 haven, river 河 |
| 木 | boom, hout | 森 bos, 林 bosje, 板 plank |
| 言 | spreken | 語 taal, 話 gesprek, 読 lezen |
| 心 | hart | 思 denken, 想 gedachte, 悲 verdriet |
| 糸 | draad | 紙 papier, 細 dun, 終 einde |
De echte moeilijkheid: meerdere lezingen
Niet het aantal tekens is het probleem. Het is dat één teken meerdere uitspraken heeft.
Toen Japan de kanji uit China overnam, nam het twee dingen mee: het teken én de Chinese uitspraak. Maar er bestond al een Japans woord voor hetzelfde begrip. Beide bleven bestaan.
- On-lezing — afgeleid van het Chinees. Gebruikt in samenstellingen van twee of meer kanji.
- Kun-lezing — het oorspronkelijke Japanse woord. Gebruikt als het teken alleen staat.
Het teken 生 is het beruchtste geval: het heeft meer dan tien lezingen, afhankelijk van waar het staat. 学生 is gakusei (student), 生きる is ikiru (leven), 先生 is sensei (leraar), 生ビール is nama-bīru (van de tap).
U leert geen tekens. U leert woorden waarin die tekens voorkomen. Dat verschil bepaalt of u vooruitkomt.
De les die de meeste tijd bespaart
Dit is ook waarom Japanners elkaars namen vaak niet kunnen lezen — zie Japanse voornamen en wat ze betekenen, waar dat probleem in het extreme voorkomt.
Vier methoden, en wat ze opleveren
1. Op schoolvolgorde
Zoals Japanse kinderen: de 1.026 kyōiku kanji in zes jaargangen. Logisch opgebouwd, met de eenvoudigste vormen eerst.
Nadeel voor volwassenen: die volgorde is afgestemd op wat een zesjarige begrijpt, niet op wat een reiziger of lezer nodig heeft. U leert vroeg 犬 (hond) en laat 駅 (station).
2. Op frequentie
De meest voorkomende tekens eerst, ongeacht complexiteit. Snel rendement: na driehonderd tekens leest u een aanzienlijk deel van een gewone tekst.
Nadeel: de volgorde voelt willekeurig, en u krijgt vroeg ingewikkelde vormen voor de kiezen.
3. Via radicalen
Eerst de bouwstenen, dan de samenstellingen. Traag begin, maar u gaat patronen zien en onthoudt nieuwe tekens sneller.
4. In woorden, nooit los
Leer 海 nooit als «zee» maar altijd binnen 海外 (kaigai, buitenland) of 日本海 (Japanse Zee). Dan leert u de lezing meteen in zijn context — precies waar losse tekens tekortschieten.
In de praktijk werkt een combinatie: frequentie bepaalt de volgorde, radicalen helpen onthouden, woorden leveren de context.
Een realistisch tempo
| Per dag | Na een jaar | Waar u dan staat |
|---|---|---|
| 3 tekens | ruim 1.000 | Basisschoolniveau. Kranten scannen lukt. |
| 2 tekens | ongeveer 700 | Comfortabel tempo. Genoeg voor N3. |
| 1 teken | ongeveer 350 | Traag maar vol te houden. Menukaarten en borden. |
Drie per dag klinkt bescheiden en is het niet: het betekent elke dag, ook in december en op vakantie. Twee is voor de meeste mensen het punt waarop het houdbaar blijft.
Wat wél mislukt is inhalen. Twintig tekens op zondag om een week te compenseren, levert vrijwel niets op — herhaling over tijd is het hele mechanisme.
Vier praktische adviezen
- Schrijf met de hand. Ook als u nooit iets met de hand hoeft te schrijven. De beweging legt de vorm vast op een manier die herkennen niet doet.
- Houd de streekvolgorde aan. Die is niet decoratief: hij bepaalt hoe het teken eruitziet, en hij is de sleutel tot handschriftherkenning op uw telefoon.
- Gebruik gespreide herhaling. Elk systeem dat u op het juiste moment laat terugkomen, werkt beter dan doorbladeren.
- Lees iets echts, vroeg. Verpakkingen, borden, een manga met furigana. Een teken dat u in het wild tegenkomt, blijft beter hangen dan hetzelfde teken op een kaartje.
Wat u ervoor terugkrijgt
Na de eerste paar honderd tekens verandert er iets: u begint onbekende woorden te raden. 火 is vuur, 山 is berg — dus 火山 is waarschijnlijk vulkaan. Dat klopt.
Dat is het punt waarop kanji van last naar gereedschap kantelt. Uw woordenschat groeit dan sneller dan u woorden leert, omdat u ze uit de onderdelen kunt afleiden.
Het is ook precies wat de rangaku-geleerden in de achttiende eeuw deden toen ze Nederlandse vakwoorden in het Japans moesten vangen: begrippen samenstellen uit tekens die elk een deel van de betekenis dragen. Dat verhaal staat in ons artikel over rangaku.
Waar kanji in het geheel van de taal passen, staat in de drie Japanse schriften; en hoe u de rest van de route plant, in Japans leren: hoe je begint. Wilt u tussendoor iets concreets: de namengenerator toont bij elke naam een kanji-voorstel met de betekenis van elk teken erbij.
